BẢN CHẤT CỦA “18% NGÂN SÁCH ĐƯỢC GIỮ LẠI” CỦA HCM LÀ GÌ

BẢN CHẤT CỦA “18% NGÂN SÁCH ĐƯỢC GIỮ LẠI” CỦA HCM LÀ GÌ?
Câu hỏi trên được một số bạn đặt ra sau khi đọc stt trước. Tôi sẽ giải thích thêm về khái niệm “tỷ lệ ngân sách được giữ lại”, nhất là với các bạn chưa có dịp đọc qua Tài chính công.
Về đại thể, thu ngân sách tại địa phương có ba nhóm chính:
(1) Các khoản thu phát sinh tại địa phương nhưng phải nộp 100% về trung ương (gồm thuế xuất nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng và tiêu thụ đặc biệt từ hàng hóa nhập khẩu, thu từ bán tài sản nhà nước v.v.);
(2) Các khoản thu địa phương được giữ lại 100% (gồm các khoản thuế và phí liên quan đến nhà đất, thu từ hoạt động xổ số kiến thiết, thuế tài nguyên trừ hoạt động thăm dò và khai thác dầu khí v.v. );
(3) Các khoản thu phân chia (shared revenue) theo tỷ lệ phần trăm giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương (gồm thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân v.v.).
Nói ngắn gọn, Nhóm (1) trung ương hưởng 100%, Nhóm (2) địa phương hưởng 100%, Nhóm (3) trung ương và địa phương “chia nhau”, trong đó tỷ lệ phân chia do Quốc hội quyết định và chắc chắn sẽ khác nhau giữa các địa phương. Địa phương nào có “tỷ lệ phân chia” càng cao thì càng được coi là thành công trong việc giữ lại ngân sách. Đối với Hồ Chí Minh, tỷ lệ này đang bị Chính phủ đề nghị giảm từ 23% xuống 18%. Khi ấy, với các khoản thu phân chia, cứ 100 đồng thì HCM được giữ 18 đồng, nộp về Trung ương 82 đồng.
Cần lưu ý là do tỷ lệ chia của ba Nhóm khác nhau nên tỷ lệ nguồn thu HCM thực sự được giữ lại không nhất thiết bằng “tỷ lệ phân chia”. Tuy nhiên, số liệu thực tế cho thấy hai tỷ lệ này có tương quan đồng biến (xem đồ thị). Cụ thể là trong giai đoạn 2004-2006, khi “tỷ lệ phân chia” là 29% thì tỷ lệ giữa tổng chi và tổng thu ngân sách của HCM là 33,3%. Trong giai đoạn 2007-2010, khi “tỷ lệ phân chia” giảm xuống 26% thì tỷ lệ giữa tổng chi và tổng thu ngân sách của HCM cũng giảm xuống 32,2%. Còn trong giai đoạn 2011-2016, khi “tỷ lệ phân chia” chỉ còn 23% thì tỷ lệ giữa tổng chi và tổng thu ngân sách của HCM chỉ là 27,1%. Một cách cá biệt, nếu lấy năm 2015 làm ví dụ thì cứ mỗi 100 đồng HCM thu được trên địa bàn thì TP chỉ được giữ lại chưa đến 22 đồng để chi tiêu, còn hơn 78 đồng nộp về ngân sách trung ương.
Còn nhiều vấn đề chi tiết, có tính kỹ thuật nữa nhưng trong một stt ngắn tôi không thể viết hết. Khi nào thuận tiện tôi sẽ trở lại vấn đề này, thảo luận về cách thức “tỷ lệ phân chia” giữa trung ương và địa phương được xác định như thế nào; liệu tỷ lệ 100% trung ương giữ đối với nhóm (1) và 100% địa phương giữ đối với nhóm (2) có hợp lý không; cơ chế “khuyến khích ngược” trong phân bổ ngân sách trung ương – địa phương ở Việt Nam đã và sẽ tiếp tục gây ra những hệ lụy gì v.v.

23 thoughts on “BẢN CHẤT CỦA “18% NGÂN SÁCH ĐƯỢC GIỮ LẠI” CỦA HCM LÀ GÌ

  1. Về con số, theo e từ 23% xuống 18% của nhóm 3 thì không nhiều. Nhưng ngược lại, e thấy đây là khởi đầu cho câu chuyện cắt giảm để bù đắp chi tiêu công. Con số này xem ra là hợp lý để áp dụng cho các địa phương khác. Vẫn có tác dụng thúc đẩy kinh tế địa phương để thu ngân sách.

    1. Bạn định nghĩa bao nhiêu là nhiều? Bạn biết 7% đó nếu tính ra số tuyệt đối là bao nhiêu không mà vội vàng phán như vậy? Thành phố Hồ Chí Minh nộp ngân sách nhiều nhất cả nước nhé.

  2. Anh Vu Thanh Tu Anh để thuế VAT ở các hai mục 1 và 3, nhưng hình như chỉ 3 mới phải.
    Thuế loại 3 rất lớn đó bạn Hanoistar (à, Hà Nội :D), nhất là nơi tập trung KT và đông dân như SG: DN làm được $3-$4 phải nộp $1, dân hay dn chi tiêu dùng $10 phải nộp $1 (VAT)

  3. Đúng chính xác là của khoản thu phân chia Nghĩa Nguyễn. Nhưng lẽ ra nên tăng, thì chính phủ lại giảm. Đầu tàu không chăm lo bảo trì, chỉ lo cho các toa, đến lúc nó sẽ hư và không còn đường nào để cứu chữa.

  4. 5% của nhóm (3) Thuế GTGT, TNDN,… không phải nhiều mà là quá quá nhiều ! Các doanh nghiệp làm ra tiền nhiều nhất VN ở TP.HCM hết chứ ở đâu 😀

  5. Anh Tự Anh nên viết hai vấn đề mà anh đặt ra trg stt cho TBKT SG đăng để nhiều người đọc thì tốt quá. tks.

    1. Chị xong rồi baby, có chứ. So sánh với các địa phương khác, so với gdp địa phương và tính bình quân đầu người luôn. Nhưng đó chỉ là thống kê mô tả. Còn phải dự báo. Tks e

  6. Nếu được, rất mong anh Vu Thanh Tu Anh viết kĩ hơn về những vấn đề sau:

    – Những khoản thu 100% nộp về TW sẽ được phân bổ tiếp thế nào?
    – Dựa trên các tiêu chí nào để phân chia khoản (3)?
    – Nếu ngân sách HCM bị cắt giảm thì nó sẽ phải được đổ về đâu đó, và ở những nơi đó sẽ được đầu tư mạnh hơn, nghĩa là HCM tăng trưởng chậm lại, nhưng ở chỗ khác sẽ tăng nhanh hơn, như vậy vẫn chưa thể nói được là sự tăng trưởng cả nước sẽ chậm lại?

  7. Không biết tác giả Vu Thanh Tu Anh có ý chỉ như thế nào cho status này? nhưng dường như nhóm 3 là nhóm có liên quan mật thiết tới môi trường kinh doanh của địa phương. Nếu TW giữ lại của địa phương lớn quá thì sẽ làm giảm động lực thúc đấy môi trường kinh doanh ở địa phương ở địa phương mình. Không biết nhận định như vậy có đúng không nhỉ/

  8. Cảm ơn anh Tự Anh đã phân tích. Theo anh những dữ liệu thô hay dữ liệu báo cáo trong bài viết có thể xem ở đâu?

    1. Anh có thể vào niên giám thống kê của HCM, thỉnh thoảng Bộ Tài chính cũng đăng báo cáo ngân sách của các địa phương trên trang web.

  9. Nên tính theo phân bổ đầu người thử xem sao? Thì có lẽ Tp cao hơn nhiều so voi các vùng miền khác… Nếu, không đầu tu vào vùng khó khăn thì khoảng cách giữa thành thị, nông thôn càng giản ra, nông thôn nghèo bất ổn, kéo về thành thị sống, lúc đó bài toán khó giải??

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *