Thành Vinh & Thành Nam Định

Thành Vinh & Thành Nam Định.
Xưa, có hai cái nôi lớn về học vấn, cả đỗ đạt nữa, nơi các sĩ tử tập trung về đó 3 năm một lần lều chõng đi thi. Đó là thành Vinh, thủ phủ của xứ Nghệ, và thành Nam, thủ phủ của Nam Định (mà chắc ngày đó gồm cả Ninh Bình, Phủ Lý…). Nghe nói hai trường thi này, học trò hai xứ này thường đứng đầu cả nước..
Nay, truyền thống mai một rồi, dù Nam Định (và cả Ninh Bình) & Nghệ An (và Hà Tĩnh) vẫn nhiều quan chức, nhiều doanh nhân..nhưng có lẽ cái xứ học, và cái sự học cũng mai một lắm rồi. Vài lần về Nam Định tìm sách vở không còn mấy, đến Vinh cung không khá hơn là bao. Theo phong trào chung, người giỏi đi hết cả, chứ ít khi về quê.
Mấy năm nay, tôi cũng đi nhiều nơi, nói chuyện cho nhiều trường, nhiều người trẻ. Nhưng 2-3 năm gần đây, cố gắng thu xếp về Nam ĐỊnh và Nghệ An nhiều hơn, cũng do Nam Định thì gần và có người khởi xướng, còn Nghệ An là quê nhà, mỗi năm cũng phải về quê vài lần, cũng kết hợp việc tặng sách và đóng góp chút cho sự học của quê.
Lần này cũng vậy, ngày mai tôi về nói chuyện và tặng sách cho hai trường là Tống Văn Trân và Mỹ Tho (không hiểu sao có Mỹ Tho, Tiền Giang nào ở đây), rồi cuối tuần là một hành trình dài về quê nhà, cho 4 trường cấp 3 ở Vinh và huyện Nam Đàn (đúng ngày 19/5) và 1 nhóm thanh niên lập nghiệp ở quê.. Nghe nói năm nay kỷ niệm 150 năm ngày sinh Phan Bội Châu, tôi cũng sẽ về đúng trường Sào Nam, quê của ông..
Dạo này mình mẩy cũng không khỏe, nhưng cứ gắng đi, cái đích còn xa xa lắm, đứng trên đỉnh Ba Vì, trèo lên cái tháp mới xây, cũng chẳng nhìn thấy, nhưng cứ đi thôi.. Hy vọng kê thêm mấy cuốn sách, cao thêm một chút, rướn thêm một tí, sẽ thấy cái đích lờ mờ ở nơi xa. Ai quê thành Nam, ai quê thành Vinh thì mời về cùng, và ủng hộ một tay, một chân nào.

Tìm được hai cái cổng thành cổ của Vinh và Nam Định, ảnh cổng thành Vinh thì mới chụp gần đây, còn ảnh cổng thành Nam Định thì chụp từ dịp quân Pháp chiếm.

12 thoughts on “Thành Vinh & Thành Nam Định

  1. Thời Lê thì Ninh Bình thuộc Thanh Hoá (gọi là Thanh Hoa ngoại trấn) chứ ko thuộc Nam Định

  2. Sau khi là Thanh Hoa ngoại thì đổi tên là Thanh Bình. Mãi đến thời Minh Mạng mới tách riêng ra và sau đổi thành Ninh Bình

  3. Theo Hương Khoa Lục: Năm 1807 triều Nguyễn mở khoa thi đầu tiên, mở từ Nghệ-an ra Bắc, có 6 trường Thanh-hoa thi chung với Thanh-bình.

  4. Nhưng cũng có lúc thì quy định “Trấn ngoại thì lại thi theo tứ trấn”, nên cũng có lúc sĩ tử Ninh Bình thi ở trường Nam 🙂

  5. Ninh Bình thuộc Thanh Hóa mà, ngày xưa nó là Thanh Hoà ngoại. Phan Huy Chú, Nguyễn Du trong Long Thành cầm giả ca cũng có nhắc đến đấy.

  6. Năm 1825, niên hiệu Minh Mệnh thứ 5, khoa thi Hương ở trường thi Thanh Hoa, có học trò là Ninh Kế, người Ninh Bình, khi làm bài không viết văn mà trong quyển thi lại điều trần nói rằng khoa mục lấy nhân tài ngày nay nên trở lại lối từ chương tao nhã mà bỏ phép hẹp hòi sáo rỗng. Quan trường tâu việc này lên vua, vua giao bộ hình bàn định, phán Kế tội làm càn bậy nơi trường thi, bị đánh trượng rồi tha.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *